Blog

W sierpniu 2026 roku Polska została dotknięta jednym z najpoważniejszych incydentów związanych z bezpieczeństwem danych osobowych. Według informacji przekazywanych przez Ministerstwo Cyfryzacji cyberatak na systemy firmy MyDr mógł objąć nawet kilkanaście milionów osób korzystających z usług medycznych. Wśród danych, do których mogli uzyskać dostęp sprawcy, znajdowały się nie tylko dane identyfikacyjne, lecz potencjalnie również informacje dotyczące stanu zdrowia pacjentów.

Wycieki danych takie jak ten zdarzają się coraz częściej. W takich sytuacjach pojawia się obawa związana z ryzykiem wykorzystania naszych informacji przez nieznanych sprawców. Mamy jednak sposoby, aby się przed tym bronić. Warto zatem pamiętać o podstawowych środkach ochrony, a jednym z najskuteczniejszych jest obecnie zastrzeżenie numeru PESEL.

Dlaczego numer PESEL jest tak ważny?

PESEL jest unikalnym identyfikatorem przypisanym każdemu obywatelowi. W obrocie prawnym i gospodarczym wykorzystywany jest przy zawieraniu umów, korzystaniu z usług finansowych, kontaktach z administracją publiczną czy potwierdzaniu tożsamości.

Sam numer PESEL zwykle nie wystarczy do skutecznego zaciągnięcia zobowiązania finansowego. Jednak problem polega na tym, że cyberprzestępcy niemal nigdy nie dysponują wyłącznie PESEL-em. W przypadku wycieków danych bardzo często uzyskują również imię i nazwisko, adres e-mail, numer telefonu czy adres zamieszkania. Połączenie tych informacji pozwala tworzyć wiarygodne próby podszywania się pod inną osobę.

W praktyce ujawnione dane mogą zostać wykorzystane między innymi do prób wyłudzenia pożyczek i kredytów, zakładania kont w serwisach internetowych, zawierania umów abonamentowych, przeprowadzania oszustw metodą phishingu, podszywania się pod pokrzywdzonego w kontaktach z instytucjami i przedsiębiorcami.

W przypadku wycieków obejmujących również dane medyczne ryzyko może być jeszcze większe. Informacje dotyczące leczenia, wizyt lekarskich czy stanu zdrowia mogą posłużyć do tworzenia wyjątkowo wiarygodnych scenariuszy oszustw, których wykrycie bywa znacznie trudniejsze.

Prosty krok, chroniący przed poważnymi konsekwencjami

Po wprowadzeniu rejestru zastrzeżeń PESEL osoby fizyczne otrzymały narzędzie pozwalające skuteczniej chronić się przed skutkami kradzieży tożsamości.

Zastrzeżenie numeru PESEL powoduje, że instytucje finansowe mają obowiązek zweryfikować status numeru przed dokonaniem określonych czynności, w szczególności przed udzieleniem kredytu, pożyczki lub zawarciem wybranych umów finansowych. Jeśli PESEL jest zastrzeżony, ryzyko skutecznego wyłudzenia znacząco maleje.

Co istotne, procedura jest całkowicie bezpłatna i zajmuje zaledwie kilka minut. Zastrzeżenia można dokonać:

• w aplikacji mObywatel
• za pośrednictwem serwisu gov.pl
• w dowolnym urzędzie gminy

W razie potrzeby zastrzeżenie można również tymczasowo cofnąć, na przykład przed podpisaniem umowy kredytowej, a następnie aktywować je ponownie. Dzięki temu ochrona nie utrudnia codziennego funkcjonowania.

Czy warto zastrzec PESEL, jeśli nie mam pewności, że moje dane wyciekły?

Tak – wbrew powszechnemu przekonaniu zastrzeżenie PESEL nie jest rozwiązaniem przeznaczonym wyłącznie dla osób, które już padły ofiarą wycieku danych. Coraz częstsze cyberataki, masowe naruszenia bezpieczeństwa i rozwój metod oszustw internetowych powodują, że zastrzeżenie można traktować jako podstawowy środek profilaktyczny.

Podobnie jak zamykamy drzwi do domu mimo braku informacji o włamaniach w okolicy, tak samo warto zabezpieczyć swój numer PESEL jeszcze zanim dojdzie do jakiegokolwiek incydentu. Co istotne, gdyby zaszła taka potrzeba, w każdej chwili można cofnąć to zastrzeżenie.

Jakie prawa przysługują osobom, których dane zostały ujawnione?

Wiele osób skupia się wyłącznie na działaniach zabezpieczających, zapominając, że przepisy przewidują również konkretne uprawnienia dla osób poszkodowanych.

Jeżeli doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, osoba, której dane dotyczą, ma prawo uzyskać informacje o incydencie, jego zakresie oraz potencjalnych konsekwencjach. Administrator danych powinien poinformować o naruszeniu w sytuacjach przewidzianych przez przepisy RODO.

Osobom dotkniętym wyciekiem mogą również przysługiwać roszczenia odszkodowawcze. Dotyczy to zarówno szkód majątkowych, jak i niemajątkowych.

Szkoda majątkowa może obejmować przykładowo utracone środki finansowe, koszty związane z usuwaniem skutków oszustwa, wydatki poniesione w celu zabezpieczenia swojej tożsamości. Z kolei szkoda niemajątkowa może polegać na naruszeniu prywatności, utracie poczucia bezpieczeństwa, przewlekłym stresie i poczuciu zagrożenia, konieczności stałego monitorowania aktywności związanej z własnymi danymi.

W ostatnich latach sądy coraz częściej potwierdzają, że samo naruszenie prywatności i utrata kontroli nad własnymi danymi mogą stanowić podstawę dochodzenia rekompensaty, nawet jeśli nie doszło jeszcze do bezpośredniej szkody finansowej.

Co zrobić po otrzymaniu informacji o wycieku danych?

Jeżeli istnieje ryzyko, że Państwa dane zostały ujawnione, warto niezwłocznie:

✅ zastrzec numer PESEL
✅ zmienić hasła do najważniejszych usług internetowych
✅ włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe tam, gdzie jest dostępne
✅ zachować szczególną ostrożność wobec wiadomości SMS, e-maili i telefonów od nieznanych osób
✅ monitorować aktywność na rachunkach bankowych i w usługach finansowych
✅ rozważyć konsultację prawną w celu oceny ewentualnych roszczeń

Wycieki danych osobowych stają się jednym z najpoważniejszych zagrożeń cyfrowych. Choć pojedyncza osoba nie ma wpływu na bezpieczeństwo systemów informatycznych przedsiębiorców, może skutecznie ograniczyć ryzyko wykorzystania swoich danych. Zastrzeżenie numeru PESEL jest obecnie jednym z najprostszych, najszybszych i najskuteczniejszych sposobów ochrony przed skutkami kradzieży tożsamości. Jednocześnie osoby, których dane zostały ujawnione, nie są pozbawione ochrony prawnej i w określonych sytuacjach mogą dochodzić odszkodowania za skutki naruszenia ich prywatności.

Autor: Mikołaj Genca